Slug: jezyk-wsparcia-podsumowanie-wymiany-2026
Od 21 do 30 sierpnia 2026 roku w Szczuczynie odbywała się polsko-ukraińska wymiana młodzieży „Język wsparcia: młodzieżowy hub wolontariacki dla weteranów”. Projekt realizowało Kowelskie Zawodowe Kolegium Medyczne w partnerstwie z Fundacją „Transgraniczne Centrum Dialogu Kultur”.
Wymiana dotyczyła rzeczy, której nie ma w programie nauczania, a z którą przyszli medycy stykają się od pierwszego dnia pracy: jak rozmawiać z człowiekiem, któremu coś się stało. Z weteranem. Z osobą z niepełnosprawnością. Z kimś, kto nie chce być przypadkiem.
Kto brał udział
W projekcie wzięło udział 36 młodych osób: 18 studentów z Ukrainy i 18 uczestników z Polski — osób z niepełnosprawnościami. Grupom towarzyszyło czworo opiekunów, po dwoje z każdego kraju.
To jest liczba, przy której warto się zatrzymać. Wymiana nie polegała na tym, że jedna grupa uczyła się o drugiej. Obie strony przyjechały na tych samych prawach i przez dziesięć dni pracowały nad tym samym dokumentem.
Czego się uczyli
Sesje szkoleniowe obejmowały komunikację empatyczną, etyczną i wrażliwą na traumę, język bez stygmatyzacji, zapobieganie wypaleniu wolontariuszy, współpracę międzykulturową oraz odpowiedzialne wolontariatstwo. Część praktyczna to indywidualne plany działania wolontariackiego i model przyszłego młodzieżowego hubu wolontariackiego.
Uczestnicy formułowali cele metodą SMART. W praktyce oznacza to jedno: zdanie „chcemy pomagać” nie zostaje zapisane, dopóki nie da się przy nim określić, kto, gdzie, ile osób, od kiedy i po czym poznamy, że się udało.
Polska strona: co pokazaliśmy
Program objął wizyty w Spółdzielni Inwalidów, w warsztatach terapii zajęciowej w Grajewie i w Szczuczynie oraz w placówkach pomocy społecznej w Grajewie i Kolnie. Grupa odwiedziła też Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, mieszczące się w Pałacu Branickich — tam, gdzie w prawym skrzydle mieszkali kiedyś nadworni medycy hetmana. Rozmowa o etyce zawodu toczyła się w pomieszczeniach, w których ten zawód wykonywano trzy wieki wcześniej.
Pierwszego dnia uczestnicy zwiedzili szczuczyński zespół popijarski, w ramach oferty „Spotkania z historią nie tylko Szczuczyna” prowadzonej przez Parafię pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny i Bibliotekę-Centrum Kultury w Szczuczynie. Byli również w Lokalnym Inkubatorze Przedsiębiorczości, gdzie poznali, jak w małym mieście powstaje miejsce dla cudzych pomysłów.
Najważniejszy moment całej wymiany wydarzył się jednak w Warsztacie Terapii Zajęciowej. Studenci z Kowla weszli tam jako goście — a oprowadzali ich i opowiadali o swojej codziennej pracy uczestnicy Warsztatu. Pierwszą lekcję języka wsparcia przyszli medycy dostali od ludzi, o których zwykle mówi się w drugą stronę.
Rezultat: przewodnik
Kluczowym rezultatem projektu jest dwujęzyczny „Przewodnik po etycznym wsparciu młodzieżowym”, opracowany po ukraińsku i po polsku.
Zawiera materiały o wolontariacie młodzieżowym w warunkach wojny i powojennej odbudowy, o podejściu wrażliwym na traumę, o komunikacji etycznej i bez stygmatyzacji oraz o wolontariacie włączającym. Poza częścią teoretyczną znalazły się w nim ćwiczenia praktyczne, metody pracy warsztatowej, model młodzieżowego hubu wolontariackiego i narzędzia do organizacji jego działania.
29 sierpnia w Szczuczynie odbyła się prezentacja rezultatów. Uczestnicy przedstawili wspólną pracę, zakończyli redakcję przewodnika, zaprezentowali mapę drogową dalszych działań i podpisali dokument.
Przewodnik pojedzie teraz do Kowla i ma tam posłużyć przy uruchamianiu studenckiego hubu wolontariackiego.
Podziękowania
Dziękujemy Kowelskiemu Zawodowemu Kolegium Medycznemu za zaufanie i za grupę, z którą pracowało się dobrze przez dziesięć dni.
Dziękujemy Warsztatowi Terapii Zajęciowej Stowarzyszenia Wspierania Inicjatyw Społecznych w Szczuczynie, Spółdzielni Inwalidów „SPINS”, Warsztatowi Terapii Zajęciowej w Grajewie oraz placówkom pomocy społecznej w Grajewie i Kolnie.
Dziękujemy Parafii pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Szczuczynie i Bibliotece-Centrum Kultury w Szczuczynie, a szczególnie Panu Januszowi Siemionowi i Pani Joannie Siemion.
Szczuczyn i Kowel są miastami partnerskimi od 22 listopada 2017 roku. To była kolejna odsłona tej współpracy — i pierwsza, po której został dokument.
Jeśli prowadzą Państwo instytucję, placówkę albo grupę młodzieżową i myślą o podobnej wymianie — proszę do nas napisać. Chętnie opowiemy, jak to wygląda od strony organizacyjnej i czego nie widać we wniosku.
Fundacja Transgraniczne Centrum Dialogu Kultur
Projekt zrealizowano w ramach polsko-ukraińskiej wymiany młodzieży, zgodnie z Umową między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o Polsko-Ukraińskiej Radzie Wymiany Młodzieży, podpisaną w Warszawie 9 września 2015 r., przy wsparciu Ministerstwa Młodzieży i Sportu Ukrainy.
